Zonder dijken en duinen zou bijna tweederde van Nederland overstromen. Klik op het plaatje voor een vergroting	Functies van de grote rivieren. Klik op het plaatje voor een vergroting	Bij hoogwater stromen de uiterwaarden vol. Klik op het plaatje voor een vergroting

NEDERLAND RIVIERENLAND

Napoleon sprak graag over ons land als "niet meer dan een aangeslibde delta van de grote rivieren van mijn Keizerrijk" en daarin had hij geen ongelijk. Nederland is voor een groot deel opgebouwd uit afzettingen van Rijn en Maas, die hier duizenden jaren hun zand en slib hebben afgezet. Soms kilometers breed zochten ze telkens weer nieuwe wegen naar zee en zo hebben ze in de loop van twee miljoen jaar, het Pleistoceen en Holoceen, ons hele land bestreken.

Het Nederlandse grondgebied omvat 34.000 km2. Ons nationale territorium, inclusief IJsselmeer en overige binnenwateren meet zelfs 41.160 km2. Achter de duinenrij ligt Nederland voor ongeveer 25 procent beneden zeeniveau. Het diepste punt bevindt zich in een polder bij Nieuwerkerk aan de IJssel op 6,7 meter beneden NAP. Hoogwaterbescherming is dan ook van levensbelang.Zonder duinen en rivierdijken zou tweederde van het land bij hoge waterstanden overstromen: een gebied waarin de geïnvesteerde  waarde zo'n 2.500 miljard gulden bedraagt. Zo'n vijfduizend jaar geleden streken de eerste bewoners van ons land neer in een moerassig rivierdelta. Ze wierpen terpen of wierden op om have en goed te beschermen en legden primitieve dijkjes aan. Door de eeuwen heen is de waterhuishouding geperfectioneerd met dijken overlaten en boezems, gemalen en stormvloedkeringen. Toch is het rivierengebied in de afgelopen eeuwen vele malen overstroomd. Langs de huidige rivierdijken getuigen de karakteristieke wielen nog van vroegere dijkdoorbraken. Alhoewel de huidige rivierlopen op geologische schaal bezien maar een momentopname zijn uit een tijdperk met voortdurend veranderingen, zijn ze nu min of meer vastgelegd door toedoen van de mens. Moderne rivieren mogen niet meer vrij meanderen, hun oevers wegruimen, of hun bedding verleggen. Ze lijken gekooid tussen dijken, kribben en stenen oevers. Toch, als de Rijn en Maas na zware regenval buiten hun oevers treden, dan krijg je als toeschouwer weer een indruk van hun natuurlijke oerkracht.

 

.
De Waal tijdens het hoogwater 1995. Slot Loevestein als markant cultuur-historisch element	Karakteristiek zijn de veerhuizen en veerponten

Volgende pagina 2